شروط ضمن عقد و تاثیر آن در دعاوی بعدی

تاریخ بروز رسانی 1404/05/05

شروط ضمن عقد و تاثیر آن در دعاوی بعدی

یکی از مهمترین موضوعات مندرج در سند نکاحیه که غالب مردم در زمان ازدواج نسبت به ان اطلاعی ندارد شروط ضمن عقد است .

تعهد هایی که زن و شوهر در مورد آن ها قبل از ازدواج توافق می کنند ، شروط ضمن عقد نام دارد.

رسمی کردن این شرایط زمانی میسر می شود که در سند ازدواج نوشته شود و زن و شوهر ، هر دو آن را امضا کنند.

برای به دست آوردن اطلاعات کافی در این زمینه و انجام مرحله های قانونی آن بهتر است با وکیل خانواده مشورت کنید.

به طور معمول شروطی که ضمن عقد مطرح می شوند و امضا کردن آن بر زن و شوهر واجب است،

موارد حقی و حقوقی است که در قانون مطرح نشده اند و برای بهبود وضعیت دو طرف اعمال می شود.

در یک دسته بندی می توان این شروط را به سه بخش تقسیم کرد:

الف) شرط تنصیف دارایی

ب) شرایط ایجاد حق طلاق

ج) سایر شرایط

 

الف) شرط تنصیف دارایی

این شرط به شرط تنصیف دارایی یا بند الف معروف است با توجه به این شرط که در گذشته به صورت چاپی و در حال حاضر به عنوان پیش فرض در سند ازدواج تعریف شده است چهار شرط وجود دارد.

به بیان دیگر تحقق این شرط مستلزم تحقق شرایطی است که

1-هرگاه طلاق به درخواست زوجه نباشد یعنی اقدام کننده به طلاق زوج باشد .

بنابراین در طلاق از طرف زوجه و طلاق به صورت توافقی باشد این شرط محقق نمی باشد .

2- طلاق ناشی از تخلف زن از وظایف همسری یا سوء اخلاق و رفتار وی نباشد یعنی چنانچه زوج به دلایلی مانند عدم تمکین زوجه و اثبات نشوز و یا سوء رفتار زوجه که میتوان به مصادیقی از جمله ارتباط نامشروع یا ضرب و جرح از طرف زوجه اشاره کرد اقدام به طلاق نماید شرط تنصیف وجود ندارد.

3- زوج موظف است تا نصف دارایی موجودی خود یا معادل آن به زوجه پرداخت کند که در این شرط قانون گذار از کلمه تا نصف استفاده نموده که گویای این است قانون گذار دست قاضی را بر ای تعیین اموال زوج تا نصف اموال باز گذاشته است .

بنابراین در پرونده های مختلف مشاهده شده که گاهاً قاضی دادگاه خانواده یک سوم و حتی یک پنجم تعیین کرده است که البته تعییم این میزان بستگی به اموال زوج و ارزش مالی آن دارد.

4- اموال و دارایی را که در دوران زناشوئی به دست اورده است . این شرط نشان میدهد که ملاک تحقق آن مشمول اموالی است که زوج پس از ازدواج تا طلاق بدست آورده است.

بنابراین اموال قبل از ازدواج شامل این شرط نمی باشد. یکی از متداول ترین سوالاتی که به کرات پرسیده شده است اینکه اگر زوج اموال بدست آمده قبل از ازدواج را بفروشند و پس از ازدواج به واسطه فروش ان اقدام به خرید مال دیگری بکند ،

آیا این مال شامل شرط تنصیف دارایی می باشد؟

که پاسخ این سوال را با یک مثال عرض میکنم .

چنانچه زوج قبل از ازدواج دارای یک دستگاه آپارتمان بوده و سپس پس از ازدواج تصمیم به فروش و خرید آپارتمان بزرگتر مینماید و پس از گذشت چند سال تصمیم به طلاق زوجه میگیرد .

در این حالت با توجه به اینکه آپارتمان بزرگتر پس از تاریخ ازدواج بدست آمده است لذا مشمول شرط تنصیف دارایی می باشد. بنابراین قاضی دادگاه اساساً توجهی به عوض و ثمن مال بدست آمده ندارد بلکه ملاک دادگاه تاریخ تنظیم سند بنام زوج و پس از ازدواج است .

یکی دیگر از سوالات پر تکرار اینکه گاهاً زوجین مدتی را در دوران عقد بسر می ببرند و پس از گذشت دوران عقد زندگی مشترک شروع میشود حال سوال است که ملاک این شرط از تاریخ ثبت عقد ازدواج است یا از تاریخ شروع زندگی مشترک در زیر یک سقف ؟

در ظاهر شرط تنصیف هرچند اینگونه به نظر میرسد که باید شامل اموالی شود که در زندپی زناشوئی بدست آمده باشد یعنی زوجین زیر یک سقف باشند اما در رویه قضایی ملاک تاریخ ثبت عقد ازدواج است ولو اینکه فاصله ثبت ازدواج تا شروع زندگی مشترک بیش از 3 سال باشد.

نکته آخری که باید به عرض برساند اینکه استفاده از شرط تنصیف و تحقق آن مستلزم امضای شرط توسط زوجین است . بنابراین امضای این شرط به صورت اختیاری است.

ب) شرایط ایجاد حق طلاق

در جامعه ما خیلی از خانم ها بر این تصورند که امضای شروط ذیل بند ب سند ازدواج یا همان شروط 12 گانه خود موجب داشتن حق طلاق است درحالیکه وجود این شرط و امضای شرایط ذیل آن به خودی خود موجب ایجاد حق طلاق نمی شود بلکه این شرایط 12 گانه باید توسط مدارک و مستندات به اثبات برسد تا براساس آن زوجه بتواند با اعطای حق طلاق ناشی از شرط مذکور تقاضای طلاق نماید.

این شروط 12 گانه عبارتند از :

1-استنکاف شوهر از دادن نفقه زن به مدت شش ماه به هر عنوان و عدم امکان الزام او به تائید نفقه و همچنین در موردی که شوهر سایر حقوق واجبه زن را به مدت شش ماه پرداخت نکند و اجبار به ایفا هم ممکن نباشد.

بنابراین صرف عدم پرداخت نفقه کافی نبوده و زوجه باید با طرح دعوای مطالبه نفقه و اخذ حکم قطعی علیه زوج و عدم پرداخت نفقه توسط زوج بتواند برای طلاق به این شرط استناد نماید.

۲- سوء رفتار و یا سوء معاشرت زوج به حدی که ادامه زندگی را برای زوجه غیر قابل تحمل نماید.

که تحقق این شرط نیز مستلزم اخذ حکم قطعی ضرب و جرح  یا توهین وتهدید علیه زوج می باشد.

البته رابطه جنسی نامتعارف مانند اصرار به نزدیکی از پشت می تواند مصداق سوء معاشرت باشد.

۳- ابتلاء زوج به امراض صعب العلاج (مانندHIV یا زگیل تناسلی ) به نحوی که دوام زناشویی برای زوجه مخاطره آمیز باشد.

۴- جنون زوج در مواردی که فسخ نکاح شرعا ممکن نباشد. این موضوع باید براساس سوابق پزشکی و به تایید پزشکی قانونی برسد.

۵- عدم رعایت دستور دادگاه در مورد منع اشتغال زوج به شغلی که طبق نظر دادگاه صالح منافی با مصالح خانوادگی و حیثیت زوجه باشد.

۶- محکومیت شوهر به حکم قطعی به مجازات پنج سال حبس یا بیشتر یا به جزای نقدی که بر اثر عجز از پرداخت منجر به پنج سال بازداشت شود یا به حبس و جزای نقدی که مجموعا منتهی به پنج سال یا بیشتر بازداشت شود و حکم مجازات در حال اجرا باشد.

۷- ابتلاء زوج به هر گونه اعتیاد مضری که به تشخیص دادگاه به اساس زندگی خانوادگی خلل آورد و ادامه زندگی برای زوجه دشوار باشد.

برای تحقق این شرط می توان به مصادیقی مانند اعتیاد به مواد مخدر،الکل ،قمار ، خود ارضایی شدید و مستمر و یا عادت به دیدن فیلم های جنسی (پورن) اشاره کرد.

۸- زوج زندگی خانوادگی را بدون عذر موجه ترک کند. تشخیص ترک زندگی خانوادگی و تشخیص عذر موجه با دادگاه است و یا شش ماه متوالی بدون عذر موجه از نظر دادگاه غیبت نماید.

برای تحقق این شرط می توان به شهادت شهود و تحقیقات محلی و عنداللزوم استعلام از مراجع ذیربط اشاره کرد.

۹- محکومیت قطعی زوج در اثر ارتکاب جرم و انجام هر گونه مجازات اعم از حد وتعزیر در اثر ارتکاب جرمی که مغایر با حیثیت خانوادگی وشئون زوجه باشد .

تشخیص اینکه مجازات مغایر با حیثیت و شئون خانوادگی  است با توجه به وضع و موقعیت زوجه و عرف و موازین دیگر با دادگاه است.

۱۰-  در صورتیکه پس از گذشت پنج سال زوجه از شوهر خود به جهت عقیم بودن و یا عوارض جسمی دیگر زوج صاحب فرزند نشود.

در اینجا هم نکته مهم و مبهمی وجود دارد و آن اینکه ملاک بچه دار نشدن به طریق طبیعی است و یا اینکه اگر با  IVF  و امثال روشهای دیگر امکان فرزند آوری باشد نمی توان از این بند استفاده کرد.

البته موضوع کمی اختلافی است و رویه بیشتر دادگاه ها بر این است که اگر زن به دلایل احتمال عوارض و مشکلات جسمی مخالف آوردن فرزند به غیر روش طبیعی باشد و مرد هم به دلایل پزشکی قدرت باروری از طریق معمول زناشویی را نداشته باشد به استناد این بند رای طلاق صادر میکنند مشروط بر اینکه اولا ۵ سال گذشته باشد و ثانیا به تایید پزشکی قانونی هم برسد.

۱۱- در صورتیکه زوج مفقود الاثر شود و ظرف شش ماه پس از مراجعه زوجه به دادگاه پیدا نشود.

۱۲- زوج همسر دیگری بدون رضایت زوجه اختیار کند یا به تشخیص دادگاه نسبت به همسران خود اجرای عدالت ننماید.

ج) سایر شرایط

تعدادی از حقوق هستند که زوجین با توافق یکدیگر در سند ازدواج قید می کنند

مانند : حق طلاق – حق مسکن – حق اشتغال – حق خروج از کشور – حق نصف اموال که البته هریک از این حقوق مستلزم بررسی خاص خود می باشد.

با توجه به مطالب و توضیحات پبشنهاد میگردد که زوجین قبل از ثبت رسمی ازدواج با مشاوره حقوقی از وکیل دادگستری میتواند با اگاهی کامل از حقوق خود نسبت به ثبت رسمی ازدواج اقدام نماید.

 

موسسه حقوقی چتر عدالت ایرانیان با بیش از 17 سال سابقه آماده خدمت رسانی به شهروندان عزیز می باشد.

 

مهریه و چگونگی وصول ان در شرایط اقتصادی فعلی

یکی از مهمترین حقوق ناشی از زوجیت مهریه می باشد . مهریه به دو صورت ممکن است در سند ازدواج درج شود 1-عندالمطالبه : بدین معنا که زوجه هر زمان اراده کند می تواند مهریه خود را از طریق مراجع قضائی مطالبه نماید و در این صورت چنانچه زوج اموالی داشته باشد توقیف و در صورت عدم وجود اموال زوجه می تواند به استناد ماده 3 قانون اجرای محکومیت های مالی زوج را حبس نماید. 2- عندالاستطاعه : بدین معنا که زوجه هر زمان اراده کند می تواند مهریه خود را از طریق مراجع قضائی مطالبه نماید لیکن دریافت مهریه  مستلزم اثبات تمکن مالی و تویف اموال زوج می باشد . لذا در این صورت چنانچه زوج فاقد هرگونه اموال باشد زوجه نمی تواند نسبت به اخذ حکم جلب و حبس وی اقدام نماید.

لذا بر اساس مطالب فوق تفاوت مهریه عندالمطالبه و عندالاستطاعه در رویه قضائی کالا محرز و مشخص است. بر همین اساس زوجین باید در زمان تنظیم سند به این نکته توجه داشته باشد چرا که غالباً اینگونه مسائل فدای موارد حاشیه ای مثل برگزاری مراسم می شود و زوجین بدون اطلاع از مفاهیم حقوقی اقدام به امضاء سند می نمایند.

 

بنابراین شروطی که ضمن عقد مطرح می شود از اهمیت بالایی بر خوردار است .

زیرا زن می توانند حقوقی را که به واسطه ازدواج از او سلب می شود را به خود برگرداند.

احقاق این حقوق تنها با استفاده از شروط ضمن عقد و رعایت قانون های آن انجام می شود.

ممکن است شروط مطرح شده ضمن عقد باطل بشوند ، اما در چه صورت؟

• در صورتی که شرایط مطرح شده غیر ممکن باشد
• در صورتی که شرایط مطرح شده کاملا غیر قانونی و نامشروع باشند.
• در صورتی که شرط مطرح شده هیچ نفع و سودی برای کسی نداشته باشد.
• در صورتی که شرط مطرح شده با ذات عقد و ازدواج متضاد باشد.

 

معمولا درخواست شروطی که ضمن عقد مطرح می شوند از طرف زن ایجاد می شود.

دلیل آن هم همان طور که پیش تر گفته شد این است که

زن بتواند حقوقی را که پیش از ازدواج داشته است ، بعد از ازدواج هم حفظشان کند.